Historia wsi Drukuj Email

SIENNO
 
 Nazwa wsi pochodzi prawdopodobnie od słowa „siano”. Została ona wymieniona w dokumentach już w 1252 r., jest więc Sienno wsią bardzo starą. Przez stulecia była własnością cystersów. W XIII w. „łąki na Siennie” użytkował klasztor z Owińsk, potem cystersi wągrowieccy. Sienno należało do parafii łęgowsko – tarnowskiej ( jej siedzibą był najpierw drewniany kościół w Łęgowie, później klasztor pocysterski ). W pobliżu miejscowości powstały dwa folwarki – Adolfowo i   Namoczydła. Od XVIII w. wieś oddawana była w dzierżawę. Jej właścicielami byli kolejno Wojciech Szmidt i Stefan Chosławski, a przed I wojną światową nieznany z nazwiska Niemiec.
Legenda głosi, że na początku XIX w. gościł tu Napoleon, maszerujący z wojskami na wschód. Podobno w Siennie pod lipą jadł wówczas śniadanie. Drzewo to ścięto
i miejscowi rzeźbiarze wystrugali z niego święte figurki.
Około 1875 r. przebywał tu wielki etnograf i badacz folkloru Oskar Kolberg. W XI tomie “Ludu Polskiego” opisał tutejsze obrzędy i przyśpiewki weselne oraz strój regionalny.
W 1894 r. Sienno miało 21 domów i 198 mieszkańców ( w tym 13 protestantów ). Później osiedlili się tu koloniści niemieccy, bowiem tutejszy dziedzic sprzedał ziemię Niemcom. We wsi był młyn ( młynarz nazywał się Wolf Zuther ), oberża ( kupił ją od Niemców Florian Mazur ), ewangelicka szkoła dla dzieci niemieckich, kółko rolnicze oraz Urząd Stanu Cywilnego i tzw. resztówka, będąca dawniej siedzibą dziedzica.  W 1921 r. mieszkało tu 271 osób ( w tym 217 Niemców ). Przed II wojną światową jedynymi polskimi mieszkańcami były rodziny Marciniaków i Mazurów.
Nauczycielem był Niemiec – Jakub Damm. Dzieci Polaków chodziły do szkoły katolickiej w Ochodzy, a w 1926 r. Sienno przyłączono do Długiej Wsi.
 W 1935 r. po nowej ustawie samorządowej zlikwidowano system gmin jednowioskowych  i połączono sołectwa Sienno, Sieńsko i Długa Wieś, tworząc Gromadę Sienno. Wieś tę reprezentowało 5 radnych – Niemców ( Polaków w radzie było 7 ). Byli to Leon Wedemann, Adolf Seehagel, Ryszard Friedrich, August Jesse i Otto Matt. Sołtysem gromady był Antoni Dutkiewicz z Sieńska, a po nim Jan Szczepaniak, także z Sieńska.
W 1945 r. “Niemcy w popłochu opuścili tutejszą wieś”, a pierwszy polski kierownik szkoły, pan Bednarski rozpoczął wpisy do księgi w języku polskim z datą 21.01.1945 r. W tym czasie do naszej wsi przenieśli się Polacy przybyli głównie z Kresów Wschodnich, ale i z innych terenów naszego kraju.
 

 PRZYSIECZYN

Nazwa wsi, podobnie jak pobliskiej Przysieki, pochodzi od "przesieki", czyli wyrębu w lesie. Informacje z kroniki szkoły w Przysieczynie mówią, że do przełomu XVIII / XIX w. istniała jedna duża wieś - Przysieka. Dopiero ok. 200 lat temu na jej terenie powstał Przysieczyn, początkowo jako osada, później odrębna wieś. Z tego okresu pochodzą najstarsze zabudowania w tzw. "starym Przysieczynie". Za liczący najwięcej lat uważa się budynek stojący w miejscu zwanym "MARYNKĄ". Przysieczyn należał wówczas do obszaru dworskiego, którego właścicielem była rodzina Moszczeńskich z Przysieki.
W 1905 r. Przysieczyn uzyskał połączenie kolejowe z Wągrowcem i Poznaniem. Linia kolejowa według projektu miała przebiegać przez Sienno, ale ponieważ tamtejsi rolnicy nie chcieli odsprzedać swej ziemi, dworzec powstał w Przysieczynie.
Od XIX w. we wsi istniała szkoła niemiecka - ewangelicka. Jeden z nauczycieli - Groll pochowany jest na tutejszym cmentarzu.
Od 1920 r. szkoła stała się placówką polską. 1.01.1920 roku urząd objął nauczyciel - Polak, a ksiądz proboszcz Piotrowski z Lechlina dokonał poświęcenia szkoły.
Od 1922 r. pracował tu pan Walenty Winiecki, przeniesiony z Grzybowic. Pod koniec tego roku szkoła liczyła 74 dzieci polskich.
Latem 1923 r. wykonano remont i jak pisze nauczyciel, ze składek uczniowskich zakupiono obraz "Kościuszko na koniu" za sumę 1.350 000 marek polskich.
W 1924 r. pisze pan Winiecki :
"Pomimo, że w gminie ( tj. w Przysieczynie ) zamieszkuje kilku Niemców, stosunek Polaków do Niemców jest znośny. Niemcy dzieci swoje posyłają do Czekanowa, do szkoły ewangelicko - niemieckiej, Polacy zaś mają szkołę w miejscu"
Dalej ubolewa nad tym, że Polak Kaszyński sprzedał swe gospodarstwo Niemcowi Beutschowi, przez co zmniejszył obszar ziemi polskiej o 120 mórg.
Jednak już po dwóch latach odkupił to gospodarstwo p.Wyrwa z Poznania.
Patronką i opiekunką szkoły w latach 20 - tych była pani Melania Moszczeńska z Przysieki. W 1925 r. ufundowała nową bramę i płoty dla szkoły.
W 1926 r. we wsi mieszkało 172 osoby, w tym 43 Niemców.
Jak notuje nauczyciel :
"Po nowym roku szkolnym nie zaszło w szkole naszej nic nowego; chyba to, że nauczyciel ożenił się tego roku. Toteż z tego powodu niektórzy ojcowie gminy, szczególnie, którzy córki na wydaniu mają, poczęli nauczycielowi pracę utrudniać, myśląc, że pozbędą się żonatego, a dostaną samotnego, na którego znowu można będzie polować"
Do 1927 r. sołtysem Przysieczyna był gospodarz Józef Antkowiak. Inni mieszkańcy to np. Wyrwa, Sadowski, Śliwiński.
W 1927 r. nastąpiła likwidacja Urzędu Stanu Cywilnego we wsi. Rok później liczba dzieci zmalała do 54. Kolejnymi nauczycielami byli : Walenty Winiecki ( do 1.05.1930 r.), Irena Makowska ( do 1934 r.) i Konrad Itmann. W 1932 r. naczelnikiem stacji był pan Wawrzyniak a jego zastępcą pan Makowski.
Po II wojnie światowej szkołę zlikwidowano.

 
SIEŃSKO

Sieńsko nie jest starą wsią. Powstało najprawdopodobniej w XVIII w. na terenie  Sienna jako Huby Sienneńskie. Podobnie jak Sienno należało do cystersów wągrowieckich, a po likwidacji zakonu przez Prusaków zostało włączone do domeny rządowej . W 1921 r. wieś liczyła 85 mieszkańców. W 1926 r. było ich 93 (sami Polacy). Dopiero przed wojną zamieszkała tu jedna rodzina niemiecka. W 1932 r. nastąpiła likwidacja samodzielnej gminy Sieńsko, a wieś została wcielona do gromady Sienno. Komisarycznym sołtysem obu wsi wybrano wówczas pana Jana Strzyżyńskiego, dotychczas pełniącego tę funkcję w Sieńsku. W 1935 r. radnymi reprezentującymi wieś w radzie gromadzkiej byli Jan Wzięch, Jan Szczepaniak i
 Stanisław Jarzyński. Na sołtysa gromady wybrano wówczas Antoniego Dutkiewicza, rolnika z Sieńska. Po opuszczeniu przez niego wsi funkcję tę pełnił Jan Szczepaniak.

 
CZEKANOWO

Miejscowość istniała już w 1452 r. jak głoszą przekazy, podzielona była na dwie części. Jedna z nich wyludniła się i przez lata stanowiła obszar niezamieszkany. Na terenie drugiej części powstała później wieś Wiatrowo. Pod koniec XVIII w. właścicielem obu był Ludwik Żychliński, który w 1801r. sprzedał  posiadłość Aleksandrowi Moszczeńskiemu – staroście brzesko – kujawskiemu. W 1894 r. w Czekanowie był dwór, 4 domy i 89 mieszkańców. W 1905 r. nastąpiła parcelacja gruntów. W 1921 r. wieś liczyła 155 mieszkańców, 4 lata później 134, w tym 101 Niemców. We wsi istniała szkoła ewangelicka, która została zlikwidowana w roku 1929. Chodziły do niej dzieci niemieckich mieszkańców Czekanowa i Przysieczyna ( dzieci polskie uczty się w Przysieczynie ). Ostatnim nauczycielem był pan Henchart. Do dziś w Czekanowie znajduje się dwór i cmentarz ewangelicki.


 ŁĘGOWO

Odnaleziono tam ślady osadnictwa z epoki brązu (grodzisko), a także skarb – monety rzymskie z czasów Nerona, będące pozostałością po wiodącym tędy szlaku handlowym. Pierwsza wzmianka o tej miejscowości pochodzi z 1319 r. Łęgowo stanowiło wtedy własność rodu Zarębów. Nazwa wsi pochodzi od określenia “łąg” lub “łęg” i wiąże się z ukształtowaniem terenu i położeniem.
W XIV w. Sędziwój Wojciechowic z rodu Zarębów sprzedał Łęgowo opatowi cystersów z Łekna – Gotszalkowi. Od tego czasu wieś stanowiła własność zakonu. Już w XIII w. stał tu podobno kościół parafialny, wybudowany przez Zarębów. Wykonany z drewna, został rozebrany, a według Piotra Palińskiego spłonął. W jego miejsce postawiono krzyż, przeniesiony podczas budowy szosy Poznań – Wągrowiec. Parafia łęgowsko – tarnowska obejmowała folwark Prostorzecze, osady Masłowo i Jankowo, Znosze (ziemie leżące między Wełną a strumykiem Rudka), Sienno oraz, nieistniejące już w XIX w. osady Szczodrochowo i Kuchyno.
Bagna w pobliżu Łęgowa nazywano Jelonkiem i Nadrożem, a te położone bliżej Sienna – Bielawkami. Przed 1830 r., a po kasacji zakonu cystersów Prusacy włączają Łęgowo w skład domeny rządowej.W 1864 r. tę dużą wieś zamieszkują 292 osoby w 82 domach (w tym 24 prywatnych). Mieszkańcami byli prawie wyłącznie Polacy – w 1880 r. jest ich 255 na 260 mieszkańców (5 pozostałych to ewangelicy).W 1883 r.- mieszka tu 326 osób (w tym 7 Niemców), w 1921 r. – 418 , natomiast w 1926 r. na 356 osób 271 to Polacy, Niemców jest 85. Przed wojną właścicielem Łęgowa był Melchior Cieplucha, a po nim grunty te nabył Niemiec – Amadeusz Milibrandt. Szkoła tutejsza była placówką polską, katolicką. Nauczycielem w roku szkolnym 1931/ 32 był Bogdan Duczmal.

 DŁUGA WIEŚ
Najstarsze ślady osadnictwa w powiecie wągrowieckim znaleziono właśnie na terenie Długiej Wsi. Pochodzą one z okresu neolitu ( tj. sprzed ok. 3,5 – 2 tys. lat temu ). Jednak historia samej miejscowości jest znacznie krótsza. Milczą o niej źródła, za wyjątkiem kroniki szkolnej z okresu międzywojennego. Wtedy to miejscowy nauczyciel , Brunon Kulus, spisał dzieje wsi na podstawie dokumentów i ustnych przekazów. Brak jej jeszcze w spisie miejscowości z 1846 r. Powstała “na Siennie”, podobnie jak Sieńsko, osada Marcinkowo, folwarki Namoczydła i Adolfowo. I razem z nimi weszła w skład pruskiej domeny rządowej po kasacji klasztoru cystersów, będących wcześniej ich właścicielami. Według relacji B. Kulusa założenie wsi miało miejsce w latach 1840 – 1850. Wcześniej na tych terenach rosły lasy sosnowe i brzozowe ,będące własnością Lasów Państwowych, a jedynym budynkiem była gajówka, stojąca tam, gdzie dom pana Szudra. Po wykarczowaniu lasu założyciele wsi mieszkali w pobliżu folwarku Bobrowniki zwanego Bobrównem. Rząd niemiecki postanowił zalesić pola koło folwarku, zmuszając mieszkańców do osiedlenia się na terenie wykarczowanych lasów.
Założyciele ( Polacy ) nazwali nową osadę Mijanowo. Prusacy zmienili ją, narzucając niemiecką nazwę Langendorf. Po odzyskaniu niepodległości nie wrócono do dawnego określenia, lecz zaczęto stosować polskie tłumaczenie – Długawieś. W 1883 r. miejscowość liczyła 14 domów, w których zamieszkiwało 99 osób (sami Polacy). Wieś miała 251 ha obszaru. W 1921 r. mieszkańców było 124, a 5 lat później znowu 99. W okresie międzywojennym działał tu Związek Młodzieży Wiejskiej „WICI”. Dzieci polskich mieszkańców uczyły się w Ochodzy do czasu, gdy w 1912 r. Niemcy otworzyli tu szkołę. Pierwszy wpis do ksiąg szkolnych miał miejsce 11.11. tego roku. Wpisy w języku polskim rozpoczęto 9. 11. 1918 r. Kolejni nauczyciele tej placówki to: Niziółkiewicz (1912 – 24 ), Aleksy Posłuszny (1924 – 27), Jan Sobczak (1927 – 38, powstaniec wielkopolski, żołnierz biorący udział w wojnie z bolszewikami w 1920 r.), Brunon Kulus (1938 – 39). W 1921 r. do mieszkańców Długiej Wsi należą m. in. panowie Jarzyński, Ewertowski, Dróbka, Dobrochowski, Kapczyński, Kostecki, Konwiński, Wróblewski i Jasiński. Dozór szkolny sprawowali wówczas : Jan Ewertowski, Michał Piechowiak, Jan Szuder i  Walenty Nogalski. W dniu 24.08.1925 r. do szkoły uczęszczało 36 uczniów, z czego 19 z Długiej Wsi, 14 z Sieńska i 3 z Marcinkowa.
W maju 1926 r. sołtysem Długiej Wsi został Jan Strzyżyński.
Spis dzieci w wieku 1 – 14 lat, który miał miejsce w dniach 17 – 18 06. 1926 r. wykazał, że w jest ich 63 (z czego 30 w Długiej Wsi, 29 w Sieńsku, 2 w Marcinkowie). Z dniem 30.08. tego roku „ z powodu małej frekwencji” Sienno zostało przyłączone do szkoły tutejszej  i odtąd uczęszczało tu 6 dzieci polskich z tej wsi. Wcześniej dzieci te uczyły się w Ochodzy.
W 1928 r. sołtysem wybrano Wojciecha Małachowskiego, który sprawował tę funkcję do 1932 r.
Od 19.11.1931 r. w Długiej Wsi działał Urząd Stanu Cywilnego (w budynku szkolnym), przeniesiony z Sarbii.
Według spisu ludności, przeprowadzonego 9.12.1932 r. miejscowość miała 105 mieszkańców. W 1932 r. sołtys Małachowski sprzedał gospodarstwo Udo Gabbertowi z Sienna i wyprowadził się. Jego zastępcą został ławnik Jan Konwiński.
W 1933 r. utworzono zespół szkolny, w którego skład weszły szkoły z Sienna, Długiej Wsi, Przysieczyna, Łęgowa i Wiatrowa.
Do 1935 r. sołtysem wsi był Szczepan Szuder. 15.05. tego roku utworzono Gromadę Sienno, w której skład weszły także wsie Sieńsko i Długa Wieś. Na czele gromady stanął Antoni Dutkiewicz, a w 1937 r. zastąpił go Jan Szczepaniak. Długą Wieś reprezentowali radni Szczepan Szuder, Kazimierz Dróbka, Jan Sobczak (nauczyciel)
i Michał Kostecki.
W roku szkolnym 1937/38 do szkoły tutejszej uczęszczało 33 dzieci polskich. Szkoła funkcjonowała do wybuchu II wojny światowej. Obecnie dzieci uczą się w Siennie. Długoletnim sołtysem był pan Kazimierz Szczepaniak, teraz jest nim pan Eugeniusz Ewertowski.